Gimnazjum w Czerminie

oficjalna strona internetowa

Klika zdań z historii Czermina

Czermin

W okolicach Czermina odkryto najstarsze na terenie powiatu mieleckiego ślady pobytu człowieka. Odnalezione tu wykopaliska – rdzeń krzemienny, rylec oraz kilkanaście innych narzędzi – pochodzą z późnego paleolitu i liczą ok. 12 tysięcy lat. Inne odkrycia dowodzą osadnictwa w okresie noelitu (4500-1800 lat p.n.e.), istnienia osady zaliczonej do kultury przeworskiej (II połowa II w.). Największą sensacją było odkrycie śladów osady o cechach celtyckich i zachowanych w tym miejscu fragmentów naczyń, figurki ptaszka, żelaznego klucza i elementów sieci rybackiej. Pierwotna nazwa wsi – Wisłok. Wzmianka z 1190 roku podaje miejscowość jako własność sióstr premonstrantek z Buska-Zdroju. W roku 1257 książę sandomierski Bolesław V Wstydliwy podarował wieś klasztorowi sióstr klarysek a Zawichostu. W XV wieku właścicielami wsi była rodzina Pacanowskich, a na przełomie XV i XVI wieku Czermin znalazł się w rękach rodziny Wampowskich, która potem odsprzedała wieś Kasztelanowi tarnowskiemu i dobra te znalazły się w rękach rodziny Mieleckich jako dobra królewskie. Na przełomie wieków XVI i XVII należała ona do Hieronima Gostomskiego herbu Nałęcz. W połowie XVI wieku w okresie najazdu Szwedów na Polskę pod Czerminem doszło do bitwy pomiędzy wojskami polskimi a szwedzkimi. Z tego okresu przetrwały fortyfikacje ziemne w Łysakowie i Łysakówku. Po utracie niepodległości Polski i dokonaniu I rozbioru w 1772 r. dobra królewskie zostały uznane za własność monarchii Habsburgów. W 1783 roku przybyli osadnicy z Nadrenii i objęli w posiadanie część wsi Czermin, której nazwa brzmiała "Hohenbach". Kolonia liczyła 56 rodzin osadników niemieckich i obejmowała 654 morgi najurodzajniejszych pól. Koloniści byli wyznania protestanckiego. Wybudowali okazałą ewangelicką świątynię, założyli cmentarz wyznaniowy, mieli piętrową szkołę, w której jeszcze w okresie międzywojennym 1918-1939 nauczanie odbywało się także w języku niemieckim. Te obiekty zostały rozebrane na budulec drogowy lub zburzone przez żołnierzy Armii Czerwonej w 1944 roku. W roku 1939 grup kolonistów niemieckich zorganizowała dywersyjną V kolumnę hitlerowską, która podczas okupacji niemieckiej odgrywała znaczącą rolę w zwalczaniu polskości. Mieszkańcy wioski byli dwa razy wysiedlani – w czerwcu 1941 roku przez Niemców do Sarnowa (kolonia Reichscheim) i w 1944 rzez wojska sowieckie. Pod koniec listopada – do 8 grudnia 1981 r. w Urzędzie Gminy w Czerminie miał miejsce strajk okupacyjny rolników NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność" z gminy Czermin i gmin sąsiednich. Do wsi przyjechała kolumna ZOMO, która przez demonstrację milicyjnej siły próbowała zastraszyć strajkujących i miejscową ludność. Strajk zakończył się 8 grudnia, a w 5 dni później – 13 grudnia 1981 r. rozpoczął się stan wojenny. Już w 1238 roku przy kościele Św. Klemensa w Czerminie istniała parafia. W dokumentach z lat 1470-1480 wzmiankowano o pierwotnym kościele drewnianym. Od 1595 roku istniała tu szkoła parafialna. W latach 1721-1900 działał szpital i przytułek dla ubogich. Obecnie kościół Św. Klemensa jest murowany i otynkowany. Ten zabytkowy (wczesnobarokowy, orientowany) kościół zbudowano w 1630 roku. Podczas rozbudowy w 1653 roku prezbiterium zamknięto absydą, zasklepiono nawę. We wnęce prezbiterium, przeznaczona na oleje święte, szafka drewniana z okuciami i zameczkiem z ok. 1630 roku. Z tego okresu portal z prezbiterium do zakrystii. Ołtarze boczne przy tęczy powstały po 1630 roku. Krucyfiks, lawentarz i kropielniczka z XVII wieku, monstrancje, kielichy i ornaty z XVIII-XIX wiek. Kaplice boczne z absydami dobudowane w 1721 roku, przedsionki z połowy XIX wieku. Wewnątrz figury Św. Anny i Św. Józefa z XX wieku. Chrzcielnicę z I poł. XIX wieku umieszczono we wnęce z czarnego marmuru, z pokrywą mosiężną w kształcie korony. Na elewacji znajduje się stary zegar słoneczny.

Pomniki w Czerminie:

  • Pomnik – Postawiony na centralnym placu Czermina dla uczczenia osób zamordowanych przez niemieckich nazistów. Tablica frontowa z napisem: "Bohaterem walki o wolność ojczyzny i sprawiedliwość społeczną – społeczeństwo gmin Czermin. Wrzesień 1980 r." tablica boczna lewa: "Pomnik zniszczony przez kolonistów niemieckich w 1939 r., odbudowany w roku XXXV-lecia zwycięstwa nad Niemcami hitlerowskimi", tablica boczna prawa: "W hołdzie poległym w I wojnie światowej i ok. 400 ofiarom II wojny światowej".

  • Tablica pamiątkowa – wmurowana na szkole podstawowej ku czci 10 Żydów rozstrzelanych przez hitlerowców w 1943 r.

  • Kopczyk z krzyżem – postawiony w przysiółku Grądy. Na krzyżu widnieje napis: "Bohaterom walk za wiarę i Ojczyznę 1655-1656".

Osoby związane z Czerminem

Marian Kantor (1884-1942) - ur. w Hohenbach, niemieckiej koloni w Czerminie. Ojciec Tadeusza Kantora (1915-1990) - wybitnego polskiego artysty, malarza i scenarzysty, założyciela i reżysera teatru Cricot 2. Marian Kantor podczas I wojny światowej był legionistą, działał w Polskiej Organizacji Wojskowej pod pseudonimem "Mirski", brał udział w powstaniach śląskich, później organizował na Śląsku polskie szkolnictwo. Mieszkał kolejno w Rudzie Śląskiej, Krakowie i Tarnowie. Tam został aresztowany przez Niemców i wywieziony do Oświęcimia, gdzie zginął 18 marca 1942 r.

Jan Krawczyk (1898-1940) - ur. w Czerminie. Służył w Legionach Polskich i Wojsku Polskim. W 1921 r. wstąpił do Policji Państwowej. Był przodownikiem policji w Drohobyczu. Po 17 września 1939 r. został wzięty do niewoli sowieckiej i osadzony w obozie polskich jeńców wojennych w Ostaszkowie. Zamordowany przez NKWD w Kalininie na wiosnę 1940 r. i pochowany w Miednoje. 

Stanisław Peret
Artykuł - autor: Szczepan Komoński - tytuł: Więzień obozu w Ośmięcimiu.

"Urodził się 1 kwietnia 1893 w Pławie. Ojcem jego był Jan Peret syn Stanisława i Agnieszki Stachowicz, a matką Katarzyna Lubaszewska córka Jana i Franciszki Basztura. Ochrzczony został następnego dnia w kościele parafialnym św. Mikołaja w Borowej przez ks. proboszcza Stanisława Mizerskiego. Rodzicami chrzestnymi byli: Mateusz Basztura i Julia Lubaszewska.
Ojciec Stanisława pochodził z Sadkowej Góry - Ujścia, a po zawarciu związku małżeńskiego zamieszkał w Pławie rodzinnym domu żony. Około 1900 r. Peretowie przenieśli się do Ujścia i tu zamieszkali na stałe. Prowadzili niewielkie gospodarstwo i wychowywali sześcioro dzieci, ale przy życiu pozostało czworo: Stanisław, Edward, Emilia i Kazimierz.
Stanisław był najstarszym dzieckiem Peretów i jedynym spośród rodzeństwa urodzonym w Pławie. O jego wykształceniu nic nie wiemy, ale sądzić należy, że uczęszczał do miejscowej szkoły ludowej. Od najmłodszych lat zajmował się rolnictwem i do końca życia pracował na roli.
Miał 28 lat kiedy zdecydował się na zawarcie związku małżeńskiego ze starszą o dwa lata wdową Katarzyną Anuszewską córką Błażeja Wrony i Zofii Żelasko z Czermina. Jej pierwszy mąż Andrzej Anuszewski rodem z Borowej zginął w czasie działań I wojny światowej jako żołnierz armii austro-węgierskiej. Ślub Stanisława i Katarzyny odbył się 5 lutego 1921 roku w kościele parafialnym św. Klemensa w Czerminie.
Od tego czasu Stanisław na stałe zamieszkał w Czerminie. Tu obok codziennej pracy na roli żywo interesował się życiem społeczno-politycznym miejscowego środowiska. W krótkim czasie znany był jako aktywny działacz ruchu ludowego. Kiedy w 1931 roku powstało w Mielcu Stronnictwo Ludowe wszedł w skład Zarządu Powiatowego. Na poufnym zebraniu SL w Trzcianie 24 stycznia 1932 roku objął funkcję skarbnika i pełnił ją do 1935 roku. W czermińskim kole SL od powstania do 1939 roku pełnił obowiązki sekretarza.
W czasie okupacji hitlerowskiej działał w konspiracyjnej organizacji zbrojnej ruchu ludowego "Chłostra". Odważnie krytykował miejscowych kolonistów - volksdeutschów, a ci w odwecie spowodowali jego aresztowanie.
Do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu - Brzezince (KL Auschwitz-Birkenau) został przewieziony 22 października 1941 roku transportem Kraków - Rzeszów. W obozie oznaczony jako Polak - więzień polityczny otrzymał numer 21909. Stracony został 1 kwietnia 1942 roku w dzień swoich 49 urodzin."

[ Cookies - info ]Oprogramowanie CMS: DragoN-NogarD © ( www: http://nogard.pl )